Jak zastrzec PESEL w mObywatelu, przez internet i w urzędzie

Zastrzeżenie numeru PESEL oznacza zamieszczenie w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL informacji o zastrzeżeniu. Rejestr prowadzi minister właściwy do spraw informatyzacji w celu zapobiegania negatywnym konsekwencjom nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych.

Zastrzeżenie obowiązuje bezterminowo, aż je cofniesz. Nie musisz podawać powodu ani przedstawiać dowodów na wyciek danych. Liczba zastrzeżeń i cofnięć nie jest ograniczona, ale po cofnięciu musisz odczekać 30 minut, zanim ponownie zastrzeżesz PESEL.

Skutki zastrzeżenia — w tym kwestie dotyczące banku, SKOK-u, kredytu konsumenckiego, notariusza i karty SIM, a także regulacji Prawo bankowe i Dz.U. 2023 poz. 1394 — omawia poradnik co daje zastrzeżenie PESEL. Jeśli decyzja o zastrzeżeniu wiąże się z podejrzaną wiadomością, przeczytaj również, co zrobić po kliknięciu w fałszywy link.

Kto może zastrzec PESEL

Swój numer PESEL może samodzielnie zastrzec osoba pełnoletnia, której dane znajdują się w rejestrze PESEL i która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Usługa jest dostępna również dla cudzoziemców mających numer PESEL.

Zastrzeżenie oraz cofnięcie zastrzeżenia są bezpłatne, niezależnie od liczby wykonanych operacji. Dotyczy to aplikacji mObywatel, serwisu mObywatel.gov.pl i urzędu gminy.

Jeżeli chcesz działać za osobę, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, potrzebna jest wizyta w urzędzie gminy. Z usługi internetowej nie można skorzystać w imieniu rodzica, podopiecznego ani innej osoby.

Gdzie można zastrzec PESEL — porównanie

PESEL zastrzeżesz w aplikacji mObywatel, przez mObywatel.gov.pl po przejściu z gov.pl albo osobiście w dowolnym urzędzie gminy. We wszystkich trzech kanałach usługa jest realizowana od razu.

Czasowe cofnięcie jest dostępne wyłącznie elektronicznie. Szczegółową procedurę opisuje poradnik jak cofnąć zastrzeżenie PESEL. Aktualną kartę usługi znajdziesz również na gov.pl.

Jak zastrzec PESEL w aplikacji mObywatel

W aplikacji mObywatel zastrzeżesz PESEL po zalogowaniu i otwarciu usługi „Zastrzeż PESEL”. Wykonaj następujące czynności:

1. „Zaloguj się do aplikacji mObywatel.”
2. „Na dole ekranu naciśnij Usługi.”
3. „Z listy wybierz usługę Zastrzeż PESEL.”
4. „Naciśnij przycisk lub przełącznik i potwierdź, że chcesz zastrzec PESEL.”

Operacja jest natychmiastowa i może zostać wykonana także w nocy lub w dzień wolny od pracy. W aplikacji sprawdzisz później status numeru, historię zmian oraz informacje o instytucjach, które weryfikowały Twój PESEL.

Jeżeli nie korzystasz jeszcze z aplikacji, zobacz poradnik jak zacząć korzystać z mObywatela. Opis usługi jest dostępny także na oficjalnej stronie „Zastrzeż PESEL”.

Jak zastrzec PESEL przez internet — profil zaufany, bank lub e-dowód

Przez internet zastrzeżesz PESEL w serwisie mObywatel.gov.pl, do którego możesz przejść z karty usługi na gov.pl. Potrzebujesz profilu zaufanego, podpisu kwalifikowanego, e-dowodu albo danych do logowania do bankowości elektronicznej.

1. „Kliknij przycisk Zastrzeż PESEL lub cofnij zastrzeżenie i zaloguj się.”
2. „System przeniesie cię do mObywatel.gov.pl.”
3. „Wybierz Zastrzeż PESEL lub Cofnij zastrzeżenie.”

Logowanie danymi bankowości elektronicznej jest sposobem uwierzytelnienia w usłudze rządowej. Nie oznacza zastrzegania numeru bezpośrednio w banku. Jeżeli potrzebujesz profilu zaufanego, skorzystaj z instrukcji jak założyć Profil Zaufany bez wizyty w urzędzie.

Zastrzeżenie zostanie zarejestrowane od razu. W tym samym kanale możesz także czasowo cofnąć zastrzeżenie i wskazać chwilę, w której numer ma zostać ponownie zastrzeżony.

Jak zastrzec PESEL w urzędzie gminy

W urzędzie zastrzeżesz PESEL osobiście, składając podpisany papierowy „wniosek o zastrzeżenie numeru PESEL albo cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL”. Możesz wybrać dowolny urząd gminy.

Obywatel polski powinien przygotować dowód osobisty lub paszport. Możesz okazać dowód w aplikacji mObywatel. Cudzoziemiec przedstawia dokument podróży albo inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo; osoby ze statusem UKR mogą w określonych przypadkach posłużyć się innym dokumentem.

Wniosek możesz wypełnić wcześniej w domu, zrobić to w urzędzie albo poprosić urzędnika o wydruk z systemu. Formularz zawiera między innymi numer PESEL, nazwisko i imię lub imiona, adres e-mail albo numer telefonu komórkowego oraz własnoręczny podpis. Jeśli sprawę prowadzi opiekun, kurator lub pełnomocnik, we wniosku zamieszcza się również jego dane.

Urząd potwierdzi Twoją tożsamość, a przy dowodzie osobistym porówna dane i wizerunek z Rejestrem Dowodów Osobistych. Bezpośrednio po złożeniu wniosku i pozytywnej weryfikacji urzędnik wprowadzi zastrzeżenie do systemu oraz wyda potwierdzenie.

Zastrzeżenie PESEL za inną osobę

Za inną osobę można zastrzec PESEL wyłącznie w urzędzie gminy i tylko w sytuacjach przewidzianych dla opiekuna prawnego, kuratora lub pełnomocnika. Nie da się tego zrobić w aplikacji ani przez mObywatel.gov.pl.

Opiekun prawny lub kurator osoby bez pełnej zdolności do czynności prawnych może zarówno zastrzec PESEL podopiecznego, jak i cofnąć zastrzeżenie. Pełnomocnik może natomiast tylko zastrzec numer i wyłącznie wtedy, gdy mocodawca nie może osobiście złożyć wniosku z powodu choroby, niepełnosprawności lub innej niedającej się pokonać przeszkody.

Pełnomocnik składa pełnomocnictwo szczególne oraz uzasadnienie wskazujące przeszkodę. Nie może cofnąć zastrzeżenia. Szczegóły postępowania za podopiecznego lub inną osobę są dostępne w oficjalnym opisie usługi.

Jak sprawdzić, czy PESEL jest zastrzeżony, i kto go sprawdzał

Status swojego PESEL-u oraz historię zastrzeżeń i weryfikacji sprawdzisz elektronicznie, między innymi w aplikacji mObywatel. Zobaczysz, kiedy numer był zastrzeżony, kiedy nie był zastrzeżony oraz jaka firma lub instytucja weryfikowała go i z jakiego powodu.

Wgląd we własne dane i informację o tym, kto oraz kiedy sprawdzał status, jest bezpłatny. Zakres informacji odpowiada okresowi przechowywania logów systemowych, czyli 6 lat. Samych danych zgromadzonych w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL nie usuwa się.

Jeżeli potrzebujesz urzędowego zaświadczenia z historią zmian, możesz zamówić je przez internet. Wybierz przycisk „UZYSKAJ ZAŚWIADCZENIE”, a następnie „Zamów historię zmian”. Dokument jest bezpłatny, powinien być gotowy do 10 minut i ma postać pliku PDF z zaawansowaną pieczęcią elektroniczną.

Zaświadczenie możesz uzyskać również w urzędzie gminy. W takim przypadku opłata skarbowa wynosi 17 zł, czas realizacji to do 7 dni, a dokument jest wydrukiem z systemu. Procedurę opisuje karta zaświadczenia z rejestru.

Usługa „Sprawdź PESEL” pozwala użytkownikowi mObywatela sprawdzić, czy PESEL innej osoby jest zastrzeżony obecnie albo czy był zastrzeżony w określonym dniu. Potrzebne są numer PESEL, seria i numer dowodu osobistego lub paszportu tej osoby oraz powód weryfikacji. Gdy sprawdzenie odbywa się w imieniu firmy, osoba sprawdzana zobaczy nazwę firmy i podany powód.

Zastrzeżenie z urzędu po utracie dowodu

Po zgłoszeniu utraty dowodu osobistego i jego unieważnieniu PESEL zostaje zastrzeżony z urzędu. Dotyczy to zgłoszenia kradzieży lub zgubienia dokumentu, a także zgłoszenia podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych.

Automatyczne zastrzeżenie nie następuje z powodu upływu ważności dowodu ani jego uszkodzenia. Zastrzeżenie po utracie dokumentu nie znika również po wyrobieniu nowego dowodu — obowiązuje do chwili, gdy je cofniesz.

Możesz wyrobić nowy dowód mimo zastrzeżonego numeru. Zastrzeżenie da się cofnąć jeszcze przed odebraniem dokumentu, już po 30 minutach od jego dokonania. Dodatkowe informacje publikuje Ministerstwo Cyfryzacji.

Pomoc

W sprawach technicznych dotyczących usługi możesz napisać na adres zastrzeganie-pomoc@cyfra.gov.pl albo zadzwonić pod numer +48 422 535 460. Za usługę odpowiada Centralny Ośrodek Informatyki, natomiast za kartę usługi — Ministerstwo Cyfryzacji.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie w mObywatelu jest usługa Zastrzeż PESEL?

Po zalogowaniu naciśnij na dole ekranu „Usługi”, a następnie wybierz z listy usługę „Zastrzeż PESEL”. Naciśnij przycisk lub przełącznik i potwierdź zastrzeżenie.

Czy zastrzeżenie PESEL działa od razu?

Tak, zastrzeżenie jest natychmiastowe i odbywa się w czasie rzeczywistym, także w nocy oraz w dni wolne od pracy. Dotyczy to aplikacji, serwisu mObywatel.gov.pl i urzędu gminy.

Czy mogę zastrzec PESEL rodzica lub innej osoby?

Możesz zrobić to tylko w urzędzie i pod warunkiem, że działasz jako opiekun prawny, kurator albo uprawniony pełnomocnik. Pełnomocnik musi przedstawić pełnomocnictwo szczególne i uzasadnienie niedającej się pokonać przeszkody, a ponadto nie może cofnąć zastrzeżenia.

Jak sprawdzić, czy mój PESEL jest zastrzeżony?

Status sprawdzisz elektronicznie, między innymi w aplikacji mObywatel. Aplikacja pokazuje również historię zmian oraz informacje o tym, kto weryfikował numer i z jakiego powodu.

Czy zastrzeżenie PESEL jest bezpłatne?

Tak, zastrzeżenie i cofnięcie zastrzeżenia są bezpłatne niezależnie od liczby wykonanych operacji. Nie zapłacisz za usługę w aplikacji, na mObywatel.gov.pl ani w urzędzie gminy.