Czy można cofnąć płatność BLIK? Co zrobić po oszustwie

Jeżeli transakcja BLIK została zatwierdzona w aplikacji i zautoryzowana przez bank, co do zasady nie możesz jej samodzielnie anulować. Przelew na telefon trafia na konto odbiorcy od razu, a pieniądze wypłacone przez oszusta z bankomatu mogą zostać podjęte natychmiast. Mimo to jak najszybciej zgłoś sprawę bankowi — szczególnie jeśli doszło do oszustwa, przejęcia konta lub operacji wykonanej bez Twojej zgody.

Czy płatność BLIK można anulować

Zatwierdzonej i zautoryzowanej płatności BLIK użytkownik co do zasady nie może odwołać. Regulamin Systemu Płatności Mobilnych BLIK wskazuje, że autoryzacja transakcji przez bank jest nieodwołalna, a po tym momencie zlecenia nie może odwołać ani uczestnik systemu, ani osoba trzecia.

Podobna zasada wynika z ustawy o usługach płatniczych: zlecenia nie można odwołać od chwili jego otrzymania przez dostawcę płatnika. Późniejsze odwołanie jest możliwe tylko po uzgodnieniu tego przez użytkownika i dostawcę. W przypadku błędu technicznego zautoryzowaną transakcję mobilną może anulować Polski Standard Płatności albo Agent Rozliczeniowy; anulowanie lub korekta są możliwe przez 13 miesięcy od autoryzacji.

Inaczej należy traktować transakcję nieautoryzowaną, czyli taką, na którą płatnik nie wyraził zgody w sposób przewidziany w umowie z bankiem. Jeśli kod został przekazany oszustowi albo operacja została zatwierdzona pod wpływem wprowadzenia w błąd, nie przesądzaj samodzielnie jej kwalifikacji. To bank ocenia okoliczności w postępowaniu reklamacyjnym.

Przy zwrocie towaru kupionego BLIKIEM w sklepie potrzebny jest telefon z aplikacją banku, z którego wykonano płatność. Szczegółowe informacje o działaniu usługi znajdziesz również na oficjalnej stronie BLIK.

Co zrobić od razu po oszustwie

Po oszustwie BLIK od razu skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz dostęp do kont i zachowaj dowody. Szybkie zgłoszenie ma znaczenie także dlatego, że użytkownik powinien niezwłocznie poinformować bank o nieuprawnionym użyciu instrumentu płatniczego lub dostępu do niego.

1. Skontaktuj się z bankiem. Zgłoś oszustwo, poproś o próbę zablokowania transakcji i poinformuj o każdym podejrzanym dostępie do bankowości. Jeżeli telefon został zgubiony, niezwłocznie poinformuj bank i zablokuj aplikację w bankowości elektronicznej.
2. Zabezpiecz konta. Zmień hasło, również w innych usługach, jeśli było używane w więcej niż jednym miejscu. Wyloguj wszystkie aktywne sesje i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Pomocne mogą być instrukcje, co zrobić po kliknięciu w link phishingowy.
3. Zachowaj materiały. Nie usuwaj wiadomości, rozmów ani zrzutów ekranu związanych z oszustwem. Policja zaleca zachowanie takich dowodów i zgłoszenie sprawy.
4. Zgłoś utratę pieniędzy na policję. Przekaż zachowane wiadomości i zrzuty ekranu dotyczące zdarzenia.
5. Powiadom CERT Polska. Incydent możesz zgłosić przez formularz incydent.cert.pl albo e-mailem na cert@cert.pl. Podejrzany SMS ze złośliwym linkiem można bezpłatnie przekazać w całości, bez edycji, na numer 8080.
6. Zastrzeż PESEL, jeśli wyłudzono dane. Można to zrobić w aplikacji mObywatel, w serwisie mObywatel albo w urzędzie gminy. Zobacz też, jak zastrzec PESEL.
7. Ostrzeż kontakty po przejęciu konta społecznościowego. Jeśli oszust uzyskał dostęp do Facebooka lub Messengera, poinformuj bliskich, aby nie odpowiadali na prośby o pieniądze. Skorzystaj z poradnika, jak odzyskać konto na Facebooku.

Reklamacja w banku i Rzecznik Finansowy

Reklamację BLIK składa się w banku, którego aplikacja została użyta do wykonania transakcji, a nie w BLIK. Bank ma informacje potrzebne do sprawdzenia operacji, natomiast BLIK nie rozpatruje reklamacji klientów.

Nieautoryzowaną, niewykonaną albo nienależycie wykonaną transakcję należy zgłosić niezwłocznie. Roszczenia wygasają, jeśli zgłoszenie nie nastąpi w ciągu 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku albo od dnia, w którym transakcja miała zostać wykonana. Nie warto więc czekać do końca tego okresu.

Przy transakcji nieautoryzowanej ustawa zobowiązuje dostawcę płatnika do zwrotu kwoty niezwłocznie, nie później niż do końca dnia roboczego następującego po stwierdzeniu transakcji lub otrzymaniu zgłoszenia. Wyjątkiem jest sytuacja, w której dostawca ma uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, by podejrzewać oszustwo, i pisemnie zawiadomi o tym organy ścigania.

To dostawca musi udowodnić, że transakcja była autoryzowana i prawidłowo zapisana. Samo zarejestrowane użycie instrumentu płatniczego nie wystarcza do wykazania autoryzacji ani tego, że płatnik działał umyślnie lub dopuścił się rażącego niedbalstwa.

Ustawa przewiduje jednocześnie odpowiedzialność płatnika do równowartości 50 euro w określonych przypadkach użycia utraconego, skradzionego albo przywłaszczonego instrumentu płatniczego. Odpowiedzialność może objąć pełną kwotę, jeżeli płatnik doprowadził do transakcji umyślnie albo umyślnie lub przez rażące niedbalstwo naruszył ustawowe obowiązki. Po zgłoszeniu utraty, kradzieży lub nieuprawnionego użycia płatnik nie odpowiada za późniejsze nieautoryzowane transakcje, chyba że doprowadził do nich umyślnie.

Bank powinien odpowiedzieć na reklamację dotyczącą usług płatniczych w ciągu 15 dni roboczych od jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanym przypadku musi wyjaśnić przyczynę opóźnienia i wskazać termin odpowiedzi, nie dłuższy niż 35 dni roboczych od otrzymania reklamacji.

Jeśli bank nie uwzględni roszczeń, możesz złożyć wniosek do Rzecznika Finansowego. Najpierw trzeba jednak wykorzystać drogę reklamacyjną w banku, ponieważ Rzecznik może odmówić rozpatrzenia sporu, jeżeli klient tego nie zrobił.

Najczęstsze oszustwa na BLIK

Najczęstsze opisane przez instytucje oszustwa wykorzystują przejęte konta społecznościowe, presję czasu, fałszywe strony oraz podszywanie się pod znajomych, bank lub policję. Sam kod BLIK jest sześciocyfrowy, działa przez 2 minuty i służy do jednej konkretnej operacji, ale przekazanie go oszustowi może pozwolić na natychmiastową płatność albo wypłatę.

Włamanie na Messengera i prośba o kod BLIK

Przestępca przejmuje konto na Facebooku lub Messengerze, a następnie pisze do znajomych właściciela z prośbą o pilną pożyczkę albo kod BLIK. Rozmowa może zostać przeniesiona do SMS-ów. CERT Polska ostrzega, że oszuści często kontaktują się z osobami, z którymi właściciel konta ostatnio rozmawiał.

Nie odpowiadaj kodem. Zadzwoń do znajomej osoby na znany numer, a jeśli nie odbiera, wstrzymaj płatność. Kodem BLIK nie da się odebrać przelewu — osoba prosząca o kod chce nim zapłacić albo wypłacić pieniądze z Twojego konta.

Podszywanie się z użyciem nagrania głosu

Ostrzeżenia CSIRT KNF i policji opisują użycie deepfake’ów głosu w wiadomościach audio lub wideo. Nawet realistyczne nagranie nie powinno zastępować weryfikacji: rozłącz się, oddzwoń na znany numer i skorzystaj z ustalonego wcześniej rodzinnego hasła.

Fałszywy kupujący lub sklep

Na portalach ogłoszeniowych fałszywy kupujący może twierdzić, że zapłacił, a sprzedawca musi „odebrać środki” przez przesłany link. Taka strona może imitować panel banku i wyłudzać dane logowania oraz kody autoryzacyjne. Pomocne są zasady opisujące, jak rozpoznać fałszywe SMS-y i e-maile.

Przy zakupach sprawdź adres strony, w tym literówki i to, czy zaczyna się od https://, oraz poszukaj opinii o sklepie. Brak recenzji albo same negatywne oceny to sygnał alarmowy. Przestępcy tworzą również strony podszywające się pod znane marki i wyłudzające kody BLIK oraz dane kart.

Prośba o zwrot omyłkowego przelewu

Nieznana osoba może wysłać przelew BLIK, a następnie poprosić o odesłanie pieniędzy na inny numer telefonu lub rachunek. Nie wykonuj takiego przelewu samodzielnie. Zgłoś sprawę bankowi, który może ją zweryfikować i pomóc bezpiecznie przeprowadzić zwrot.

Jak bezpiecznie korzystać z BLIK

BLIK może być używany bezpiecznie, jeśli chronisz dostęp do telefonu i zawsze sprawdzasz szczegóły operacji przed zatwierdzeniem. Według BLIK podczas transakcji nie trzeba przekazywać danych użytkownika, a sześciocyfrowy kod jedynie łączy strony konkretnej operacji przez 2 minuty.

• Nie podawaj kodu BLIK ani innych istotnych danych w komunikatorach i mediach społecznościowych.
• Przed potwierdzeniem sprawdź kwotę, typ operacji, odbiorcę oraz informację o sklepie. Przy wypłacie z bankomatu zweryfikuj kwotę i adres bankomatu.
• Nie działaj pod presją. Gdy znajoma osoba prosi o pieniądze z nieznanego numeru, zadzwoń na numer zapisany wcześniej.
• Pamiętaj, że pracownik banku ani przedstawiciel władz nie prosi o kod BLIK w celu „zabezpieczenia” pieniędzy. Telefon od „banku” lub „policji” z taką prośbą jest oszustwem.
• Sprawdź limity płatności, wypłat i przelewów na telefon w bankowości internetowej lub aplikacji swojego banku. Niektóre banki udostępniają ustawienia pod nazwą „Ustawienia – Limity – Limity BLIKA”.
• Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe na kontach społecznościowych i zabezpiecz smartfon hasłem albo biometrią. Zobacz również, jak zabezpieczyć konto Facebook.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bank zwróci pieniądze za BLIK?

To zależy od tego, czy bank uzna transakcję za nieautoryzowaną, oraz od okoliczności sprawy. Przy nieautoryzowanej transakcji obowiązują zasady zwrotu z ustawy o usługach płatniczych, ale nie oznacza to automatycznej gwarancji zwrotu w każdym przypadku.

Czy można cofnąć przelew na telefon BLIK?

Nie, przelew na telefon BLIK jest wykonywany od razu i nie można go samodzielnie cofnąć. Przy poprawnym numerze poproś odbiorcę o zwrot, a przy błędnym numerze zgłoś bankowi dyspozycję z prośbą o zwrot przelewu.

Co zrobić, gdy znajomy prosi o kod BLIK na Messengerze?

Nie wysyłaj kodu i zadzwoń do tej osoby na znany numer, aby potwierdzić prośbę. Jeżeli konto zostało przejęte, ostrzeż właściciela i inne osoby, które mogą otrzymać podobne wiadomości.

Gdzie zgłosić oszustwo BLIK?

Najpierw skontaktuj się z bankiem, którego aplikacja została użyta, a utratę pieniędzy zgłoś także policji. Incydent możesz przekazać CERT Polska przez incydent.cert.pl, na cert@cert.pl, a podejrzany SMS ze złośliwym linkiem — bezpłatnie na numer 8080.